1949

ZASTAVA (1949)

[en. Flag]

Režija: Branko Marjanović (kao Branko M. Marjanović)

Scenario: Joža Horvat

U glavnim ulogama: Sonja Kastl ... Marija, Marijan Lovrić ... Komandant Petar, Joža Gregorin ... Komesar i Antun Nalis ... Ustaški satnik Vuksan. U ostalim ulogama: Marija Aleksić ... Vuksanova devojka (kao M. Aleksić), Olivija Andrović ... (kao O. Andrović), Ivka Berković ... Marijina majka (kao I. Berković), Dubravka Gall [Dubravka Gal] ... (kao D. Gall), Elma Karlowa [Selma Karlovac] ... (kao S. Karlovac), Josip Maričić ... Mika (kao J. Maričić), Josip Marotti [Josip Maroti] ... (kao J. Marotti), Nikola Popović ... Nemački pukovnik, Vladimir Sušić ... (kao V. Sušić), Zvonko Tkalec ... (kao Z. Tkalec), Adam Vedernjak ... (kao A. Vedernjak), Helena Vrbanić ... (kao H. Vrbanić).

Muzika: Milo Cipra

Kamera: Nikola Tanhofer (snimatelj)

Montaža: Radojka Tanhofer (kao Radojka Ivančević)

Scenografija: Vladimir Zedrinski i Vladimir Tadej

Kratak sadržaj: Priča o balerini, žrtvi ustaškog režima koju su zlostavljali dok nije pobegla u partizane. Glavnu ulogu tumači Sonja Kastl, ugledna hrvatska primabalerina i koreografkinja, kojoj je to bila prva i poslednja filmska uloga u dugoj karijeri. Balerina Marija (S. Kastl), na svečanoj akademiji u čast Dana republike, razgovara sa svojim mlađim koleginicama i govori im kako joj nije žao što nije nastupala prethodne tri godine, jer je to vreme provela u partizanskoj oslobodilačkoj borbi, a to je mnogo važnije i sadržajnije od puke igre u pozorištu. 1942. godine ona je nastupala u Hrvatskom državnom kazalištu i jedva je uspela da se odbrani od zavodničkih nasrtaja ustaškog satnika Vuksana (A. Nalis). Kada je bila u poseti kod svoje majke u Karlovcu, bila je svedok jedne ustaške akcije zastrašivanja stanovnika. Akcija nije uspela jer se, mladi partizan uspeo izvući iz obruča i pobeći sa otetom partizanskom zastavom. Marija više ne može živeti u takvom svetu i odlučuje da se pridruži kalničkim partizanima. Glumac Antun Nalis, koji je u filmu tumačio ustaškog satnika Vuksana, u pauzi snimanja je otišao u obližnju gostionicu, ali je pri tome zaboravio skinuti ustašku uniformu. Nedugo potom je uhapšen od strane milicije i ispitivan od agenata UDBA-e, uverenih da je reč o pravom ustaškom časniku koji se posle rata skrivao po šumama. Nalisu je trebalo nekoliko sati pre nego što je svoje ispitivače uspeo uveriti da je on samo glumac koji tumači ustašu u igranom filmu. Iako je ostvarila glavnu ulogu u filmu "Zastava", Sonja Kastl je odlučila da se posveti baletskoj karijeri. U HNK bila je stalna članica baletskog ansambla od 1945., solistkinja od 1952. i prvakinja baleta 1954–1964., kada se zbog povrede povlači. [Wikipedia] Na svečanoj akademiji u povodu Dana republika balerina Marija tumači mlađim koleginicama kako joj nije žao što tri godine nije nastupala, jer je to vreme provela puno sadržajnije - u partizanskoj borbi. Godine 1942. ona je nastupala u Hrvatskom državnom kazalištu i jedva odbijala saletanja ustaškog satnika Vuksana. Prilikom jedne posete majci u Karlovcu, bila je svedok ustaške akcije zastrašivanja stanovništva, koja nije završila kako je vlast očekivala: mladi partizan uspeva da spasi zarobljenu partizansku zastavu i pobegne sa njom. Marija više ne može da živi u "laži" i odlučuje da se pridruži kalničkim partizanima… Igranofilmski rediteljski debi iskusnog filmaša Branka Marjanovića socrealistički je rad u kome je naglasak na prikazu širine tzv. narodnooslobodilačkog pokreta: u sklopu fabule prikazano je delovanje ilegalaca u gradu, terenska partizanska borba i učestvovanje umetnika u pokretu, iz kog je izrasla i "nova", "narodna umetnost". Umešno postignuta dramatičnost zbivanja i ekspresivna vizuelnost glavne su vrline filma i neretko nadoknađuju balast ideologizacije i patetike. Film je dobio nagradu Savezne vlade za režiju i scenario, a gotovo celokupna autorska ekipa dobila je pojedinačna priznanja republičke vlade. [arhinet.arhiv.hr]

Short description: Story about famous ballet dancer Marija who was horrified by the terror of Ustasha regime, and joined the partisans. [IMDb]
[99 min (2.704 m), 1.37 : 1, Crno-beli, Drama l Ratni, Srpskohrvatski, 13. septembar 1949., Jadran film - Zagreb, FNR Jugoslavija] 

BARBA ŽVANE (1949)

[en. Uncle Zvane]
Režija: Vjekoslav Afrić
Scenario: Vjekoslav Afrić (adaptacija) i Drago Gervais (kao Drago Žerve, po noveli "Volovi dolaze", 1948.)
Uloge - među seljacima: Dragomir Felba ... Barba Žvane, Vladimir Medar ... Stipe - Partijac, Nada Mlađenović ... Mare - Stipina žena, Boško Bošković ... Predsednik narodnog odbora, Bogdan Kolaković ... Barba Tone - Partizan (kao Boban Kolaković), Nastja Šubić ... Vice, Branko Vojnović ... Komandant, Kiro Lahčanski ... Bepo - Komesar, Milutin 'Mića' Tatić ... Renco (kao Mića Tatić), Aleksandar Markus ... Marko (kao Saša Markus), Rade Mlađenović ... Komandir, Miša Mirković ... Desetar, Boban Kolaković ... Partizan, Mirjana Dapčević ... Partizanka (kao Miška Dapčević) i Vanja Kraut ... Partizanka. Uloge - među Nemcima: Dušan Dobrović ... Kortner - Oficir, Desa Berić ... Nineta i Ćira Vinokić ... Fric - Vojnik. U ostalim ulogama: Nada Bošković, Olivera Gajić, Đorđe Jelisić, Ksenija Jovanović, Nada Kapetanović, Lena Mihajlović, Mira Nikolić, Vladimir Petrić, Jelašin Sinovec, Žiža Stojanović ... (kao Žiža Stojiljković), Zlatibor Stoimirov ... (kao Zlatibor Stojimirov) i Miljenko Vikić. Kao gosti učestvuju: Gita Predić-Nušić ... Barba Žvanova žena i Ivan Predić ... Kurir Ivo
Muzika: Krešimir Baranović

Kamera: Mihailo Ivanjikov (snimatelj)

Montaža: Kleopatra Harisijades

Scenografija: Milutin 'Mića' Tatić (kao Mića Tatić)

Kratak sadržaj: Seljaci u Istri, kako bi pomogli partizanima šalju kao svoju pomoć deset grla stoke izgladnelim partizanima u Gorskom Kotaru. Stoku treba da potera Barba Žvane, koji, služeći se raznim lukavstvima, savladava sve prepreke i opasnosti na svom putu i uspeva je dovesti u Gorski Kotar. On se tada i priključuje partizanima. Po završetku rata, 1945. godine Istra je slobodna, a na čelu kolone partizana i oslobodilaca, u svoje selo, pobedonosno ulazi i sam Barba Žvane. Film je diplomski rad studenata beogradske Visoke filmske škole. Hrvatski reditelj, Vjekoslav Afrić, inače reditelj i scenarista ovog filma, bio je direktor te filmske škole. Spretan spoj napetosti i humora, sa izvrsnim Dragomirom Felbom u naslovnoj ulozi, "Barba Žvane" je naišao na vrlo dobar odjek kod kritike i publike, tako da je Afrić nakon dva prva filma, senzacionalno primljene Slavice i Barba Žvane, a zahvaljujući i partizansko-političkom pedigreu, postao najprestižniji autor tadašnje jugoslovenske kinematografije. Izuzetno loš prijem njegovog sledećeg ostvarenja "Hoja! Lero!" potpuno ga je međutim demotivisao pa se ostavio rediteljske delatnosti i posvetio pedagoškom radu na Visokoj filmskoj školi. [Wikipedia] Film koji su ostvarili studenti visoke filmske škole u Beogradu 1949. godine, sudelujući kao glumci, asistenti režije i montaže, scenografi i dekorateri, kostimeri, rekviziteri, slikari, organizatori, administratori i drugi po noveli Draga Žervea "Volovi dolaze". [Wikipedia] Seljaci u Istri, kako bi pomogli partizanima šalju kao svoju pomoć deset grla stoke izgladnelim partizanima u Gorskom Kotaru. Stoku treba da potera Barba Žvane, koji, služeći se raznim lukavstvima, savladava sve prepreke i opasnosti na svom putu i uspeva je dovesti u Gorski Kotar. On se tada i priključuje partizanima. Po završetku rata, 1945. godine Istra je slobodna, a na čelu kolone partizana i oslobodilaca, u svoje selo, pobedonosno ulazi i sam Barba Žvane. [rts.rs] Sinopsis: Da bi pomogli izgladnelim partizanima u Gorskom Kotaru, seljaci Istre šalju im po barba Žvani deset grla stoke. Pošto se lukavo izvukao iz raznih opasnih situacija, Žvane stiže na odredište... Komentar: Film je snimljen kao diplomsko ostvarenje studenata Visoke filmske škole u Beogradu, kojoj je režiser i scenarista Vjekoslav Afrić bio direktor. Spretan spoj napetosti i humora, sa izvrsnim Dragomirom Felbom u naslovnoj ulozi, Barba Žvane naišao je na vrlo dobar odjek kod kritike i publike, tako da je Afrić nakon dva prva filma, senzacionalno primljene Slavice i Barba Žvane, a zahvaljujući i partizansko-političkom pedigreu, postao najprestižniji autor tadašnje jugoslavenske kinematografije. Izuzetno loš prijem njegovog sledećeg ostvarenja Hoja! Lero! potpuno ga je međutim demotivisao pa se ostavio rediteljske delatnosti i posvetio pedagoškom radu na Visokoj filmskoj školi. [hrfilm.hr]

Short description: Uncle Zvane is assigned by the underground People's Committee of a village to deliver a number of oxes to the Partisans in the Gorski Kotar Mountains. The story tells how the old man overcomes the difficulties, and succeeds. [IMDb]

[111 min (3.023 m), 1.37 : 1, Crno-beli, Ratni, Srpskohrvatski, 17. oktobar 1949., Zvezda film - Beograd, FNR Jugoslavija]

MAJKA KATINA (1949)

[en. Mother Katina]

Režija: Nikola Popović

Scenario: Oskar Davičo (roman "Među Markosovim partizanima", 1948.)

U glavnim ulogama: Nada Škrinjar ... Katina, Jugoslav Nalis ... Mihajlo (kao J. Nalis), Bert Sotlar ... Jorgos (kao B. Sotlar), Jovan Milićević ... Apostolos (kao J. Milićević), Miša Mirković ... Nikos (kao M. Mirković), Fran Novaković ... Aleksis Karavunas (kao F. Novaković), Danilo Maričić ... Kosta Karavunas (kao D. Maričić), Nikola Popović ... Mihailidis (kao N. Popović), Sanda Fideršeg ... Mahi (kao S. Fideršeg), Vaso Kosić ... Iraklis (kao V. Kosić), Petar Prličko ... Lovet (kao P. Prličko), Ivan Đurđević ... Smit (kao I. Đurđević), Ilija Džuvalekovski ... Dendramis (kao I. Đuvalekovski), Jurica Dijaković ... Petros (kao J. Dijaković), Ljubiša Jovanović ... Anivas (kao L. Jovanović). U ostalim ulogama: Dragomir Felba ... Komandant odreda, Ljudevit Galić ... Sovjetski predstavnik anketne komisije, Asja Kisić ... Britanska predstavnica anketne komisije, Žarko Mitrović, Aleksandar Stojković, Mladen "Mlađa" Veselinović

Muzika: Milenko Živković (kompozitor)

Kamera: Aleksandar Sekulović (snimatelj)

Montaža: Ružica Cvingl (kao Ružica Pavlinović)

Scenografija: Kosta Krivokapić i Vasilije Reznikov (kao V. Reznikov)

Kratak sadržaj: "Majka Katina" je jugoslovenski igrani film snimljen 1949. godine u režiji Nikole Popovića i po scenariju Oskara Daviča. Radnja je smeštena u Grčku u doba građanskog rata i prikazuje borbu partizana protiv prozapadne monarhističke vlade. Za vreme snimanja filma je došlo do Rezolucije Informbiroa, odnosno raskola tadašnje Jugoslavije sa SSSR-om, zbog čega su jugoslovenske vlasti prestale podržavati prosovjetske komuniste. Zbog toga su grčki komunisti poraženi, a Titova vlast priznala pobedničke monarhiste kao legitimnu grčku vladu. Ne želeći svoju javnost podsećati na ideološku nedoslednost, jugoslovenske vlasti su Majku Katinu na nekoliko decenija "strpali u bunker". Oskar Davičo se kao član KPJ, aktivno uključuje u međuratni politički život. Postaje sekretar Mesnog komiteta KPJ u Bihaću, gde 1932. godine biva uhapšen i od Suda za zaštitu države osuđen na pet godina zatvora. Kaznu je odslužio u KPD Sremska Mitrovica. Od 1938. godine do početka rata živi prvo u Beogradu, a zatim i u Zagrebu. 1938. godine je objavio zbirku "Pesme", koja je zabranjena je zbog "teške povrede javnog morala", a Davičo je uhapšen. Sledeće godine sarađuje u listu Život i rad, i sa Ognjenom Pricom prevodi Budenbrokove Tomasa Mana. 1940. godine je isključen iz KPJ po odluci Agitpropa zbog saradnje u Krležinom Pečatu, gde je pod pseudonimom S. Kovačić objavio ciklus pesama Hana i prevod Uzorane ledine Šolohova (1939). Početak Drugog svetskog rata ga je zatekao u Splitu gde se bavio ilegalnim radom. Uhapšen je i interniran u Borgo Val di Taro u Italiji (okrug Parma). Iz Italije beži 1943. godine, i preko Monte Gorgena stiže do Dalmacije. Stupa u redove Prve proleterske divizije, sa kojom prelazi Bosnu, Crnu Goru, Sandžak, Taru i Durmitor. Odatle je prebačen na Vis, gde je kraće vreme radio u Presbirou. Zatim je sa jedinicom, preko Valjeva i Aranđelovca, stigao u oktobru 1944. do Beograda, gde učestvuje u borbama za oslobođenje grada. Izveštava kao dopisnik sa suđenja u Nirnbergu, a zatim boravi u Grčkoj gde prati Markosove partizane. Posle toga napušta novinarstvo i bavi se isključivo književnošću. Doživljaje iz Grčke opisaće 1947. godine u knjizi putopisa "Među Markosovim partizanima". Nakon što se general Markos opredelio za Rezoluciju Informbiroa, knjiga je povučena iz prodaje. [Wikipedia]

Short description: The plot takes place during the Civil War in Greece, and it shows the fight of communist partisans, against the pro-Western, monarchist government. During the shooting, there was a discord between Yugoslavia and the Soviet Union because of the famous IB resolution, which caused Yugoslav authorities to stop supporting Stalinists. Tito's government acknowledged Greek monarchists as a legitimate government, and not wanting to remind the public of their ideological discrepancy, bunkered "Majka Katina" for a few decades. [IMDb]

[91 min (2.475 m), 1.37 : 1, Crno-beli, Drama l Ratni, Srpskohrvatski, Premijera otkazana, Avala film - Beograd, FNR Jugoslavija]