1947

SLAVICA (1947)

[en. Slavica]

Režija: Vjekoslav Afrić (kao Vjeko Afrić)

Scenario: Vjekoslav Afrić (manuskript, kao Vjeko Afrić)

U glavnim ulogama: Irena Kolesar ... Slavica, Marijan Lovrić ... Marin (kao Marjan Lovrić), Dubravko Dujšin ... Šime - Slavicin otac, Milica-Carka Jovanović ... Luce - Slavicina majka (kao Carka Jovanović), Ljubiša Jovanović ... Ivo Marušić - Partizanski komandant, Jozo Laurenčić ... Stipe, Boža Nikolić ... Barba Tone, Ivka Rutić ... Marija, Branko Pivnički ... Jure, Braslav Borozan ... Stanko, Joža Rutić ... Nikša, Dejan Dubajić ... Paron, Predrag Milanov ... Župnik, Tješivoj Cinotti ... Franjo Zamola (kao Tješivoj Činoti), Junus Međedović ... Điđi Zamola, Danka Paljetak ... Amalija, Olga Skrigin ... Rosa, Aleksandar Zlatković ... Šef policije, Marko Marinković ... Agent i Andro Marjanović ... De Skarpi. U ostalim ulogama: Jozo Bakotić, Maria Lotsky [Maria Lotski], Tana Mascarelli [Tana Maskareli] ... (kao Tina Maskarelli), Ivo Marjanović, Žarko Pavlović, Karlo Bulić, Pavica Benčić, Božo Alfirević, Ljubo Dijan, Maša Malešević, Ante Ivelja ... (kao Ivelja Ante) i Volga Kalina

Muzika: Silvije Bombardelli [Silvije Bombardeli]

Kamera: Žorž Skrigin (snimatelj, kao Georgij Skrygin)

Montaža: Maja Ribar i Dušan Aleksić

Scenografija: Jozo Janda

Kratak sadržaj: "Slavica" je prvi posleratni dugometražni igrani film u novonastaloj državi, Federativnoj Narodnoj Republici Jugoslaviji, nastao neposredno po završetku Drugog svetskog rata (1946.). Film je napravljen crno-belom tehnikom, a premijerno je prikazan 29. aprila 1947. godine u Beogradu. Nastao je u produkciji Avala filma iz Beograda. "Slavica" je snimana rekordno kratko - dva meseca, a glumci koji su bili u radnom odnosu (poput Irene Kolesar) nisu dobili nikakve honorare, već samo dnevnice. Film je postigao odličan prijem kod publike, dok su kritike stručnih kritičara bile podeljene. "Slavicu" je gledalo oko dva miliona ljudi u tadašnjoj FNR Jugoslaviji. Film počinje pričom iz nekog mesta na moru, negde u Dalmaciji u vreme pred Drugi svetski rat. Slavica (Irena Kolesar) je mlada siromašna devojka, koja ima simpatiju - Marina (Marijan Lovrić), mladog ribara. Zbog svoje ljubavi, imaju velike probleme u svojoj provincijskoj sredini koja ne odobrava njihovu vezu zbog klasne razlike među njima. Kada se u Dalmaciji narod počinje buniti i spremati na ustanak protiv italijanskih okupacionih vlasti, njih dvoje, zajedno sa grupom zadrugara iz svog mesta pridružuju se ustanicima i sakrivaju tek sagrađeni ribarski brod (za zadrugu), kako bi ga predali partizanima. Italijani ih hapse, ali ih partizani oslobađaju, tako da se i oni pridružuju partizanskom pokretu i učestvuju u borbenim akcijama. U jednoj od pomorskih bitaka na moru, Slavica gine, a njihov brod kog su gradili za zadrugu, postaje jedan od prvih brodova jugoslovenske ratne mornarice i dobija njeno ime - Slavica. Odmah po oslobođenju, krenulo se sa obnavljanjem kinematografije, odlukom da se snimi film sa temom iz NOR-a. Pozvani su ruski umetnici, kojima su se priključili i domaći filmski stvaraoci. U produkciji Moskovskog filmskog studija snimljen je film o ustanku i borbi protiv okupatora, pod nazivom "U planinama Jugoslavije". Nakon stečenog iskustva na ovom filmu Vjekoslav Afrić (inače pozorišni glumac) odlučuje da snimi film po sopstvenom scenariju. 1946. godine okupio je ekipu glumaca, mahom Zagrepčana koji su igrali u Jugoslovenskom dramskom pozorištu, i uz malo iskustva i oskudne filmske tehnike, ali sa puno entuzijazma, za samo dva meseca snimio je film. Glavne uloge poverene su Marijanu Lovriću i Ireni Kolesar, a snimatelj je bio Žorž Skrigin. Prikazivan je neprekidno narednih dvadeset godina, postao je naš najgledaniji film i svojevrsni fenomen. Film je snimljen pod velikim uticajem tadašnjih sovjetskih (propagandnih) filmova, gluma je naglašena, teatralna, ima viška sentimentalnosti i naivnosti, ali i prisnosti koja je delovala na publiku. Zbog velike popularnosti ovog filma Irena Kolesar je preko noći postala domaća filmska zvezda. Slava je nije ponela, nije se obogatila, već je nastavila da se bavi glumom, najviše u pozorištu. Snimila je ukupno sedam filmova. U 47. godini se penzionisala i samo povremeno gostovala u pozorištu. Umrla je u staračkom domu u Zagrebu, zaboravljena i siromašna, 2002. godine. Vjekoslav Afrić je snimio još dva filma (Barba Žvane, 1949. i Hoja! Lero!, 1952.), a onda se posvetio profesuri na FDU u Beogradu, a neko vreme bio je rektor Univerziteta umetnosti. Umro je 1980. godine u Splitu. [Wikipedia]

Short description: Slavica, Marin and a group of operants hide the newly built ship from the Italian occupation forces. They end up arrested, but the partisans rescue them and they take part in the string of actions. [IMDb]

[100 min (2.740 m), Crno-beli, 1.37 : 1, Drama l Ratni, Srpskohrvatski, 29. april 1947., Avala film - Beograd, FNR Jugoslavija]

ŽIVJEĆE OVAJ NAROD (1947)

[en. This Nation Will Live, en. The Unconquered People, en. This People Must Live]

Režija: Nikola Popović

Scenario: Branko Ćopić

Uloge: Vera Ilić-Đukić ... Jagoda (kao V. Ilić), Fran Novaković ... Djed Ilija (kao F. Novaković), Milica-Carka Jovanović ... Baba djed Ilije (kao C. Jovanović), Siniša Ravasi ... Ivan (kao S. Ravasi), Nikola Popović ... Naučnik (kao N. Popović), Vaso Kosić ... Obrad (kao V. Kosić), Dobrica Milutinović ... Djed Vuk (kao D. Milutinović), Milutin Jasnić ... Brko (kao M. Jasnić), Aleksandar Stojković ... Krljo (kao A. Stojković), Sima Janićijević ... Petar (kao S. Janićijević), Joža Gregorin ... Milan (kao J. Gregorin), Emil Kutijaro ... Partijac (E. Kutijaro), Miša Mirković ... Partizanski kurir Mićo (kao M. Mirković), Ilija Nedimović ... Jovica (kao I. Nedimović). Nenaslovljene uloge po abecednom redosledu: Vjekoslav Afrić ... Drug Tito, Stanko Buhanac, Lojze Drenovec, Mato Grković, Aleksandar Ješić ... Seljak, Stane Sever, Slavko Simić

Muzika: Fran Lhotka [Fran Lotka]

Kamera: Oktavijan Miletić (snimatelj)

Montaža: Radojka Tanhofer (kao Radojka Ivančević)

Scenografija: Miomir Denić

Kratak sadržaj: U podgrmečkoj oblasti, u zapadnoj Bosni, tokom Drugog svetskog rata, počinje ustanak protiv nemačkih okupatora i ustaša. Svi su obuzeti velikim entuzijazmom i željom za slobodom i pružaju podršku lokalnim partizanima. Mlada seoska devojka srpske narodnosti, Jagoda (Vera Ilić), zaljubljuje se u partizanskog komesara Ivana (Siniša Ravasi), specijalistu za miniranje železničkih pruga, koji je hrvatske narodnosti. [Wikipedia] U zapadnoj Bosni, u podgrmečkom kraju, izbija ustanak protiv nemačkih okupatora i ustaša. Narod tog kraja zahvaćen je oslobodilačkim entuzijazmom i podupire lokalne partizane. Mlada seoska devojka srpske nacionalnosti, Jagoda, zaljubi se u partizanskog komesara, Hrvata Ivana, specijalistu za miniranje železničkih pruga... "Živjeće ovaj narod" službeno je prvi igrani film hrvatske posleratne kinematografije, a režirao ga je beogradski pozorišni reditelj i glumac Nikola Popović koji je režiju studirao u Berlinu kod Maksa Rajnharda (Max Reinhardt, 1873-1943) i Ervina Piskatora (Erwin Piscator, 1983-1966). Reč je tzv. filmu-freski, panoramskom prikazu narodnog ustanka, sa mnoštvom likova i revolucionarnim patosom. Film slavi tadašnju temeljnu ideološku parolu bratstva i jedinstva kroz ljubavnu naklonost neuke, ali srčane bosanskosrpske devojke Jagode i školovanog hrvatskog komuniste Ivana, pri čemu je posebno zanimljivo da Jagoda brani Ivana od optužbe seoskog kulaka da je sa ustašama, čime se film eksplicitno suprotstavlja srpskošovinističkoj tezi po kojoj su svi Hrvati ustaše. Dominantno suverena Popovićeva režija, potpomognuta vizuelnom izražajnošću fotografije Oktavijana Miletića i nadahnutim spletom dirljivo patetičnih partizansko-revolucionarnih pesama (i plesova), lakoćom uzdiže "Živjeće ovaj narod" do uzornog filmskog primerka revolucionarne retorike, superiornog većini kasnijih ostvarenja tog usmerenja. Kad se tome doda i fin tretman humornih elemenata, sasvim je jasno da je reč o ostvarenju koje je decenijama bilo nepravedno podcenjivano. [arhinet.arhiv.hr]

Short description: The uprising against fascists in West Bosnia starts with enthusiasm, and local folks help partisans in every possible way. A village girl of Serbian ethnicity joins the resistance movement, and falls in love with the partisan commissar Ivan, an ethnic Croat who has been an expert in destroying railway tracks. [IMDb]

[92 min (2.500 m), Crno-beli, 1.37 : 1, Drama l Ratni, Srpskohrvatski, 22. decembar 1947., Jadran film - Zagreb, FNR Jugoslavija]